Opgepast voor oplichters: hoe bescherm je jezelf tegen cybercriminelen?
Kranten berichten bijna dagelijks over cybercriminaliteit, van datalekken bij grote bedrijven tot datingfraude en nepwebsites. Hackers en internetoplichters lijken steeds geraffineerder te werk te gaan. De gemiddelde burger voelt zich daardoor soms machteloos tegen deze virtuele vijanden. Daarnaast doen veel slachtoffers geen aangifte, omdat ze zich schamen of denken dat er toch niets mee gebeurt.
Aangifte
Dat er niets met een aangifte gebeurt, is natuurlijk onjuist. Om te beginnen zijn aangiftes en meldingen belangrijk om een goed beeld te kunnen vormen van de aard en de omvang van criminaliteit. Als de politie voldoende aanknopingspunten heeft, kan er ook een opsporingsonderzoek en uiteindelijk strafrechtelijke vervolging ingezet worden. Zo werden afgelopen december nog twee Nederlanders opgepakt, omdat ze verdacht werden van grote betrokkenheid bij crypto- en bankfraude. De politie moedigt slachtoffers in deze zaak aan om alsnog aangifte te doen als zij dat nog niet hebben gedaan.
Babbeltruc
De oplettendheid van een slachtoffer leidde in januari ook tot de arrestatie van een crimineel netwerk van oplichters. Deze bende zette de beruchte babbeltruc in, waarbij ze het slachtoffer opbelden en zich voordeden als een bankmedewerker. Er zou zogenaamd een vermoeden zijn dat er geld van de bankrekening was gestolen en er werd gevraagd of het slachtoffer kostbare spullen in huis had. Vervolgens werd er iemand naar het adres van het slachtoffer gestuurd om de kostbaarheden ‘veilig te stellen’.
Beschermen
Het loont dus altijd de moeite om aangifte of een melding te maken. Dat de gemiddelde burger machteloos is tegen al die georganiseerde online criminaliteit, is namelijk niet helemaal waar. Naast antivirussoftware, bestaan er nog meer eenvoudige hulpmiddelen waarmee we onze digitale veiligheid aanzienlijk kunnen versterken.
Zo is het handig om te weten wat een VPN is. Met behulp van een VPN-app kun je namelijk met slechts één klik een volledig versleutelde verbinding met het internet tot stand brengen. Al het internetverkeer tussen jouw apparaat en het internet wordt vanaf dat moment van een extra beschermlaag voorzien. Gegevens worden gecodeerd via encryptie en je IP-adres wordt afgeschermd voor meer privacy. Je hebt hier zelf geen enkele technische kennis voor nodig. Daarnaast helpt het gebruik van sterke, unieke wachtwoorden en tweefactorauthenticatie ook om veel digitale ellende te voorkomen.
Herkennen
Daarnaast is het belangrijk om een globaal beeld te hebben van de meest voorkomende oplichtingstrucs en rode vlaggen op tijd te herkennen. Naast de hierboven genoemde babbeltrucs en cryptofraude, maken oplichters zich ook vaak schuldig aan:
Aankoopfraude
Online bestellingen die wel betaald, maar nooit geleverd worden, blijven een hardnekkig probleem. Vaak worden producten op nepwebsites tegen ongelooflijk lage prijzen aangeboden. Zodra de levertijd verstreken is, blijkt de website ineens verdwenen en is er geen enkele manier om contact op te nemen.
Een webwinkelkeurmerk geeft aan of een webwinkel legitiem en betrouwbaar is. Controleer wel of het keurmerk op de hoofdpagina ook naar de site van het keurmerk leidt en niet slechts een gekopieerde afbeelding is. Klantbeoordelingen op onafhankelijke reviewplatforms geven veel informatie en legitieme webwinkels bieden klanten altijd meerdere opties om contact op te nemen.
Phishing
Slachtoffers krijgen een bericht dat lijkt te komen van bijvoorbeeld hun bank, het CJIB, een koeriersdienst of een antivirusbedrijf. De berichten bevatten altijd een dringende oproep, zoals het onmiddellijk bijwerken van betaalgegevens of het deblokkeren van een betaalrekening. Vaak zit er ook een link of bijlage bij waarmee het probleem zogenaamd direct opgelost kan worden.
In werkelijkheid leiden de links naar nepwebsites, waar criminelen de ingevoerde gegevens stelen, en bevatten de bijlages vaak malware. Door met de muis over de link te bewegen, zonder deze aan te klikken, wordt het adres zichtbaar. Het e-mailadres bevat ook belangrijke aanwijzingen. E-mailadressen die bijvoorbeeld alleen een voornaam en cijfers bevatten, zijn eigenlijk altijd verdacht.
Datingfraude
Oplichters spelen in op de romantische gevoelens van hun slachtoffer door steeds de juiste woorden te kiezen. Ze sturen foto’s, maar het lukt nooit om te videobellen. Na een tijdje vragen ze om geld, vaak voor een dringend probleem, zoals een dreigende huisuitzetting of een ziek kind. Omdat het slachtoffer verliefd is en wil helpen, kiest hij of zij er vaak voor geld over te maken. Uiteindelijk blijft het slachtoffer niet alleen financieel uitgeput achter, maar ook met een gebroken hart.
