REGIO - Vapen, energydrankjes, te veel suiker, eten achter een scherm en harde muziek via oortjes lijken voor veel jongeren heel normaal. Toch kunnen deze gewoonten volgens specialisten van het Albert Schweitzer ziekenhuis op de lange termijn grote gevolgen hebben voor de gezondheid.

Om kinderen daar bewust van te maken organiseerde het ziekenhuis deze week een groot preventiecollege voor circa 150 leerlingen uit groep 7 en 8 van drie basisscholen van de Nestas Scholengroep. De scholieren van De Griffioen, Geert Groote en Pius 10 kwamen naar locatie Dordtwijk, waar artsen en andere zorgspecialisten hen op een interactieve manier meenamen langs verschillende gezondheidsrisico’s. Met stemrondes, filmpjes en vragen werden de leerlingen geconfronteerd met keuzes die zij dagelijks maken zonder altijd de gevolgen te kennen.

Volgens bestuursvoorzitter Nicole Stolk staat één doel centraal: voorkomen dat deze kinderen in de toekomst als patiënt in het ziekenhuis terechtkomen. Het initiatief past in de groeiende aandacht voor preventie binnen de gezondheidszorg. Niet alleen behandelen wanneer mensen ziek zijn, maar vooral proberen te voorkomen dat gezondheidsproblemen ontstaan.

Naast elkaar op het podium:
Links: arts-assistent kindergeneeskunde Magali Remarque, rechts: kinderarts Mariëlle Dekker

Vapen: aantrekkelijk verpakt, maar verre van onschuldig
Een belangrijk onderwerp tijdens de bijeenkomst was het sterk toegenomen gebruik van vapes onder jongeren. Kinderarts Mariëlle Dekker en arts-assistent kindergeneeskunde Magali Remarque maakten duidelijk waarom zij zich daar grote zorgen over maken.

Veel jongeren zien een vape als een onschuldig alternatief voor roken. De kleurrijke verpakkingen en zoete smaakjes wekken de indruk dat het product weinig kwaad kan. Volgens de artsen is het tegenovergestelde waar. De damp bevat nicotine en diverse schadelijke stoffen die diep in de longen terechtkomen.

Tijdens het gebruik wordt een vloeistof verhit. Daarbij kunnen kleine metaaldeeltjes vrijkomen die worden ingeademd. Deze deeltjes bereiken de diepste delen van de longen en kunnen daar schade veroorzaken. Daarnaast vergroot nicotine de kans op verslaving aanzienlijk. Juist jongeren zijn hiervoor extra gevoelig. De hersenen ontwikkelen zich namelijk nog tot ongeveer het 25e levensjaar. Nicotine kan die ontwikkeling verstoren en maakt dat jongeren sneller afhankelijk worden.

Uit videofragmenten met scholieren bleek bovendien dat sommige gebruikers klachten ervaren zoals een slechtere conditie, concentratieproblemen en ademhalingsklachten. De boodschap van de kinderartsen was dan ook helder en eenvoudig: begin er niet aan.

Magali Remarque: begin niet aan vapen omdat het verslavend werkt, de longen aantast en schadelijk is voor de hersenen

Eten met een scherm leidt tot ongemerkt overeten
Vervolgens stond voeding centraal. Diëtiste Dewika Atwaroe sprak met de leerlingen over eetgewoonten en de invloed daarvan op het lichaamsgewicht.

Eén van de grootste boosdoeners is volgens haar het eten terwijl een televisie, smartphone of tablet aanstaat. Veel kinderen en volwassenen doen dit dagelijks, maar daardoor letten zij minder op wat ze eten. Wanneer de aandacht volledig uitgaat naar een scherm, worden signalen van verzadiging minder goed opgemerkt. Hierdoor eten mensen vaak meer dan noodzakelijk is. Dat gebeurt niet bewust, maar stapelt zich op over langere tijd. Wanneer dit een dagelijkse gewoonte wordt, neemt de kans op overgewicht toe.

De diëtiste adviseerde daarom om maaltijden zoveel mogelijk aan tafel te gebruiken, zonder schermen. Bewust eten helpt volgens haar om beter te voelen wanneer het lichaam genoeg heeft gehad.

Waarom rust na het eten belangrijk is
Ook het direct sporten na de maaltijd kwam aan bod. Veel kinderen gaan na het avondeten meteen buiten spelen of naar een sporttraining. Hoewel bewegen gezond is, is het volgens de specialisten verstandig om het lichaam eerst even rust te geven.

Na het eten is het spijsverteringsstelsel volop bezig om voedsel te verwerken. Daarvoor is energie en een goede doorbloeding nodig. Intensief sporten of rennen direct na een maaltijd kan klachten veroorzaken zoals misselijkheid, een opgeblazen gevoel, buikpijn en soms zelfs braken.

Het advies van het ziekenhuis is eenvoudig: neem na een hoofdmaaltijd minstens een half uur rust voordat je weer intensief gaat bewegen.

De leerlingen kregen een quiz over energydrankjes van diëtiste Dewika Atwaroe

Energydrankjes: meer dan alleen een oppepper
Een ander onderwerp dat veel reacties opriep, was het gebruik van energydrankjes. Veel jongeren drinken deze producten om wakker te blijven of meer energie te krijgen tijdens school, gamen of sporten.

Volgens de diëtiste bevatten sommige energydrankjes grote hoeveelheden cafeïne. Deze stof stimuleert het zenuwstelsel en kan ervoor zorgen dat jongeren zich tijdelijk energieker voelen. Het risico is echter dat het lichaam eraan gewend raakt. Daardoor ontstaat de behoefte aan steeds meer cafeïne. Bij jongeren, van wie de hersenen nog volop in ontwikkeling zijn, is dat extra ongewenst. Daarom adviseert het ziekenhuis energydrankjes zoveel mogelijk te vermijden.

Wat is gezond drinken?
Tijdens het college kregen de leerlingen verschillende producten voorgeschoteld en moesten zij raden welke het gezondst waren. De antwoorden zorgden regelmatig voor verbazing.

Zo bleek dat sommige fruitdranken en kindersapjes meer suiker bevatten dan veel leerlingen verwachtten. Vooral drankjes die een gezond imago hebben, blijken soms verrassend veel suikers te bevatten. Water blijft volgens de diëtiste veruit de beste keuze, gevolgd door thee zonder suiker en suikervrije alternatieven. Ook werd uitgelegd dat vers fruit doorgaans gezonder is dan vruchtendranken. In fruit zitten namelijk vezels die bijdragen aan een verzadigd gevoel en een gezonde spijsvertering.

KNO-arts Cathelijne van Wettum: gehoorschade is blijvend

Gehoorschade ontstaat sneller dan gedacht en is blijvend
In het laatste deel van de middag waarschuwde KNO-arts Cathelijne van Wettum voor een probleem dat volgens haar nog vaak wordt onderschat: gehoorschade. Veel jongeren luisteren namelijk dagelijks muziek via oortjes of een koptelefoon. Daarnaast bezoeken zij concerten, festivals en andere evenementen waar het geluidsniveau hoog kan zijn. De arts benadrukte dat schade aan het gehoor vaak blijvend is.

In het binnenoor bevinden zich duizenden kleine haarcellen die geluidstrillingen omzetten in signalen voor de hersenen. Wanneer deze cellen beschadigd raken door langdurig of te hard geluid, herstellen zij niet meer. Dat kan leiden tot slechthorendheid of tinnitus, beter bekend als oorsuizen. Mensen horen dan voortdurend een piep, fluittoon of suizend geluid. Die klachten kunnen langdurig aanwezig blijven en veel invloed hebben op het dagelijks leven.

Met geluidsfragmenten liet Van Wettum horen hoe iemand met gehoorschade geluid ervaart. Voor veel leerlingen maakte dat grote indruk. Woorden werden steeds moeilijker verstaanbaar, waardoor gesprekken volgen lastig wordt. Daarnaast ontkrachtte zij een hardnekkige misvatting. Wattenstaafjes reinigen het oor niet, maar duwen oorsmeer vaak juist dieper de gehoorgang in.

Kinderarts Marielle Dekker helpt bij het stellen van vragen

Leerlingen stelden praktische vragen
Tijdens de vragenrondes bleek dat de onderwerpen sterk leefden onder de aanwezige leerlingen. Zo wilden verschillende kinderen weten of gehoorschade kan herstellen. Van Wettum legde uit dat beschadigde haarcellen in het binnenoor niet meer terug groeien. Juist daarom is het belangrijk om gehoorschade te voorkomen.

Ook over vapen waren er veel vragen. Waarom beginnen jongeren eraan als de risico's bekend zijn? De kinderartsen wezen op de aantrekkingskracht van smaakjes, groepsdruk en de verslavende werking van nicotine. Juist daardoor onderschatten veel jongeren hoe snel een verslaving kan ontstaan.

Bij het onderdeel voeding vroegen leerlingen of suikervrije frisdrank gezond is. Atwaroe antwoordde dat water de beste keuze blijft, maar dat suikervrije varianten beter zijn dan suikerhoudende dranken. Ook benadrukte zij dat een gezonde leefstijl niet om één product draait, maar om een combinatie van gezond eten, voldoende bewegen en goed slapen.

Nicole Stolk heeft de microfoon gegeven aan de vragensteller

De artsen waren positief over de betrokkenheid van de leerlingen. De vele vragen lieten zien dat de boodschap was aangekomen en dat jongeren bewust nadenken over hun gezondheid.

Praktische tips voor jongeren en ouders
Aan het einde van het college kregen leerlingen en ouders een aantal adviezen:
·       Begin niet met vapen.
·       Eet zonder telefoon, tablet of televisie.
·       Neem na een warme maaltijd minimaal een half uur rust.
·       Vermijd energydrankjes.
·       Kies vaker voor water of ongezoete thee.
·       Stel een volumebegrenzer in op smartphone of koptelefoon.
·       Gun je oren regelmatig rust.
·       Draag bij concerten en festivals oordoppen met muziekfilters.
·       Vermijd langdurige blootstelling aan harde muziek.

Met het preventiecollege wil het Albert Schweitzer ziekenhuis jongeren bewust maken van keuzes die later grote gevolgen kunnen hebben. De artsen benadrukten dat veel gezondheidsproblemen niet van de ene op de andere dag ontstaan, maar het resultaat zijn van gewoonten die jarenlang worden volgehouden.

Centrale boodschap
De centrale boodschap van de middag was daarom helder: wees zuinig op je lichaam en je gehoor. Je krijgt maar één set longen, één paar oren en één lichaam. Hoe eerder jongeren leren daar zorgvuldig mee om te gaan, hoe groter de kans op een gezonde toekomst.