ZWIJNDRECHT - In Zwijndrechtse wijken waar niet ieder kind vanzelfsprekend gezien wordt, biedt Het Fort een plek waar moed, vriendschap en zelfvertrouwen kunnen groeien. Hier ontdekken kinderen niet alleen wie ze zijn, maar vooral dat ze ertoe doen: elke dinsdag en donderdag opnieuw.

De ontvangsthal
Het is donderdagmiddag wanneer ik een bijeenkomst in het kader van Het Fort binnenstap, kom ik in een grote hal die meteen bruist van energie. Kinderen zitten in een halve cirkel op houten banken, hun jassen half open. Ze praten, lachen, wiebelen — precies zoals kinderen doen wanneer ze zich veilig voelen. Aan de voorkant van de ruimte staat Joël Vogel, kwartiermaker van Het Fort, en sinds kort ook raadslid. Hij ziet me binnenkomen, draait zich naar de kinderen en zegt met een brede glimlach: “Kinderen, vanaf nu noem ik hem journalist Willem. Want jullie weten het: we spreken altijd met twee woorden.”

De kinderen giechelen. Een jongen zegt trots: “Zie je wel, coach zegt dat altijd.” Het is een klein moment, maar het zet de toon. Warm, speels, duidelijk. Hier wordt niet alleen geleerd, hier wordt ook geleefd.

Joël Vogel met een groep jongeren in de grote hal 

Naar een kleiner vertrek
Na de kennismaking lopen we naar een kleiner vertrek. De deur valt zacht dicht. De sfeer verandert meteen. Waar de hal vol geluid en beweging was, hangt hier een rustige concentratie. Drie kinderen uit de groep van twaalf schuiven hun stoelen dichterbij. Ze willen wel vertellen. Aan tafel zitten Joel, kindercoach Junelisa, drie kinderen en ik. De kinderen kijken nieuwsgierig rond, alsof ze willen aftasten wat ik precies kom doen. Maar zodra het gesprek begint, verdwijnen de schroom en de spanning.

Waar de naam ‘Het Fort’ vandaan komt
Wanneer ik vraag waar de naam vandaan komt, kijkt kindercoach Junelisa even omhoog, alsof ze in haar geheugen moet zoeken naar een antwoord dat niet dagelijks voorbij komt. Ze glimlacht een beetje verlegen. “Oeh… dat is eigenlijk een moeilijke vraag,” zegt ze eerlijk. “De mensen die de naam ooit hebben bedacht, werken hier al lang niet meer. Maar wat ik wél weet, is waarom het zo goed past.”

Ze leunt iets naar voren, haar handen gevouwen op tafel. “Een fort is een plek waar je veilig bent. Waar je mag schuilen, maar ook waar je sterker wordt. Dat is precies wat we hier willen zijn. Niet iets afgesloten, niet iets met dikke muren, maar een plek waar kinderen zich beschermd voelen én kunnen groeien.” Joël knikt instemmend: “Toen we Het Fort naar Zwijndrecht wilden halen, bestond de naam al. Maar ik voelde meteen: dit klopt. We willen kinderen laten voelen dat ze waardevol zijn. Een fort is een plek waar je bescherming vindt, maar ook waar je leert dat je die bescherming waard bent. En uiteindelijk vormen we samen het fort — de kinderen, de coaches, de vrijwilligers.”

Junesila (links) met de kinderen 

Waarom Het Fort bestaat
Joël vertelt hoe Het Fort zich richt op kinderen uit groep 5 tot en met 7 die opgroeien in sociaaleconomisch kwetsbare gezinnen. Niet omdat ze zielig zijn, benadrukt hij, maar omdat ze recht hebben op kansen die niet vanzelfsprekend zijn. “We willen dat kinderen weten: ik ben waardevol, ik heb de wereld iets te bieden,” zegt hij. En dat is precies wat hier gebeurt. Joël benadrukt dat de kindercoaches Junelisa en Benjamin zijn degene die het echte werk verzetten. “Dat doen ze met veel passie, groot hart voor de kinderen en met veel kunde!”

Hoe Het Fort naar Zwijndrecht kwam
De oorsprong van Het Fort in Zwijndrecht ligt vijf jaar terug, vertelt Joël. Hij kwam in gesprek met beleidsmedewerker Naomi van Donk, die aangaf dat er in Zwijndrecht nog veel te winnen was voor kinderen die opgroeien in kwetsbare situaties. Joël dook samen met Martin Wervenbos (ook kwartiermaker) in het concept van Het Fort, dat al op andere plekken in Nederland actief was.

Het duurde twee jaar voordat de locatie in Zwijndrecht kon starten. Niet omdat het enthousiasme ontbrak, maar omdat Joël en zijn team het belangrijk vonden dat de gemeente én lokale organisaties het initiatief zouden dragen. “We wilden niet dat het een kerkding werd,” zegt hij. “Het moest breed gedragen worden.” In december 2023 volgde een eerste ludieke actie: een Sinterklaasfeest waar dertig kinderen op afkwamen. Een paar van hen zijn drie jaar later nog steeds deelnemer. De basis was gelegd.

Waarom juist kinderen uit groep 5–7?
Het Fort richt zich bewust op deze leeftijdsgroep. Onderzoek laat zien dat kinderen in deze fase het meest ontvankelijk zijn voor het ontwikkelen van levensvaardigheden. Ze zijn jong genoeg om te groeien, oud genoeg om te reflecteren.
Daarnaast werkt Het Fort aan een vervolgprogramma: Fort Alumni, waarin oud-deelnemers als helper of rolmodel kunnen terugkeren. Een van de kinderen zegt het treffend: “Dit is een groot stuk van mijn leven geworden. Ik wil later misschien wel bij Het Fort werken.”

Op excursie 

Wat Het Fort betekent voor de kinderen
Ik vraag wat ze het meest waarderen aan Het Fort. Het meisje rechts van me begint te praten, eerst voorzichtig, maar al snel met meer vertrouwen. “Weet u wat ik zo fijn vind? Dat ze ons hier nooit laten voelen dat we anders zijn. Ze behandelen ons allemaal hetzelfde, echt allemaal. Soms op school voel ik me een beetje… ja, alsof ik niet helemaal weet waar ik hoor. Maar hier is dat nooit zo. Hier zeggen ze altijd dat je waardevol bent. En dat voel je dan ook echt. Het is alsof je hier even kan ademhalen.”

De jongen naast haar knikt en neemt het over. “Ik ben hier sinds het begin. Toen ik nog niet bij Het Fort zat, zat ik heel veel binnen. Ik had niet echt vrienden in de buurt en ik vond het moeilijk om ergens heen te gaan. Maar sinds ik hier ben, ben ik veel meer buiten. Ik ben vrolijker. Ik heb vrienden gemaakt die ik anders nooit had ontmoet. Soms denk ik: als Het Fort er niet was geweest, dan was ik nog steeds dat kind dat alleen maar binnen zat.”

Het derde kind, een meisje met een rustige blik, zegt: “Voor mij voelt Het Fort als een tweede huis. Ik weet dat dat misschien een groot woord is, maar zo voelt het echt. Als ik hier binnenkom, dan weet ik dat ik veilig ben. Dat ik mag zijn wie ik ben. En dat ik niet hoef te doen alsof.”

De stilte die volgt is warm, geen ongemakkelijke. Joël kijkt naar hen met een mengeling van trots en ontroering.

De Fort Skills: tien bouwstenen voor het leven
Centraal in het programma staan de Fort Skills: tien eigenschappen die kinderen helpen om gezond en positief in het leven te staan. Betrouwbaarheid, doorzettingsvermogen, inlevingsvermogen, samenwerking, zelfbeheersing, creativiteit, flexibiliteit, gezondheid, humor en vriendschap. De kinderen kunnen de skills moeiteloos opsommen. Ze leven ermee, spelen ermee, groeien ermee.

Elke skill staat zes weken centraal. Activiteiten – van sport tot knutselen, van spel tot huiswerk – zijn erop afgestemd. Kindercoach Junelisa legt uit: “We vragen bij elk spel: welke skill komt hier terug? Als iemand huilt omdat hij verliest, vragen we: wat kun je hiervan leren?” De kinderen kunnen de skills moeiteloos opsommen. Ze leven ermee, spelen ermee, groeien ermee. “We proberen kinderen te laten ontdekken wat ze al in zich hebben. Soms weten ze niet dat ze doorzettingsvermogen hebben, totdat ze een spel spelen dat moeilijk is. Soms weten ze niet dat ze goed kunnen samenwerken, totdat ze merken dat ze elkaar nodig hebben. En soms weten ze niet dat ze humor hebben, totdat ze zien dat hun grapje iemand anders blij maakt.”

De kinderen reageren meteen. Het meisje dat eerder sprak, zegt: “Ik wist niet dat ik goed was in samenwerken. Ik dacht altijd dat ik alles alleen moest doen. Maar hier leer je dat je anderen kan vertrouwen. Dat je niet altijd de sterkste hoeft te zijn om iets te kunnen.” De jongen vult aan: “Ik had moeite met verliezen. Echt moeite. Ik kon boos worden, of verdrietig. Maar nu… ja, ik vind het nog steeds niet leuk, maar ik kan het beter. Coach Junelisa zegt dan: wat leer je hiervan? De jongen: “En dan denk ik: oké, misschien leer ik wel dat ik niet altijd hoef te winnen om goed te zijn.”

Het derde kind zegt: “Ik heb geleerd dat ik creatief ben. Dat wist ik niet. Maar hier doen we zoveel dingen — knutselen, bouwen, tekenen — en dan zie je ineens dat je iets kan wat je nooit eerder hebt geprobeerd.”

Met elkaar spelen en knutselen 

De doelenkaarten: kinderen die zelf regie nemen
Junelisa vertelt hoe kinderen bij elke nieuwe skill een doelenkaart krijgen. Ze kiezen zelf hun doelen en reflecteren aan het einde van de middag. Een van meisjes zegt: “Ik vind dat fijn, want dan mag je zelf kiezen waar je aan werkt. Soms kies ik iets wat ik moeilijk vind, soms iets wat ik leuk vind. En als ik het dan haal, dan ben ik trots. Niet omdat iemand anders zegt dat ik het goed heb gedaan, maar omdat ik het zelf voel.” De jongen lacht: “Soms haal ik mijn doel niet. Maar dan zegt coach: dat geeft niet, morgen is er weer een dag. En dat is fijn, want dan voel je je niet slecht. Je voelt je gewoon… mens.”

Belangrijke rituelen

-          Verjaardagen

De kinderen vertellen uitgebreid over de verjaardagen. “Mijn verjaardag hier was de leukste ooit,” zegt een meisje. “Ze hadden een taart die er echt uitzag, maar hij was nep. De coach liet hem vallen en ik schrok zo erg. Maar toen moest ik lachen. Het was zo grappig. En daarna kreeg ik mijn echte taart. Het voelde alsof ze echt moeite hadden gedaan om het speciaal te maken.”

-          Stuiterballen

De jongen vertelt: “We sparen stuiterballen. Niet voor jezelf, maar voor de groep. Als de pot vol is, mogen we samen kiezen waar we heen gaan. Dat vind ik mooi, want dan moet je echt luisteren naar elkaar. Soms wil ik iets anders dan de rest, maar dan denk ik: oké, het gaat om ons allemaal.”

-          Graduation

Het derde kind straalt wanneer ze over graduation vertelt. “Je krijgt een toga aan. En een hoed. En je mag op een podium staan. Ik vond het spannend, maar ook heel mooi. Je vertelt dan hoe het jaar was. En iedereen luistert. Je familie, de andere kinderen, de coaches. Ik voelde me zo trots. Alsof ik iets had bereikt dat niemand me meer kan afpakken.” “Ik vind het leukst om te vertellen hoe het jaar was,” zegt de jongen trots.

Geloof en diversiteit: ruimdenkendheid
De kinderen vertellen hoe ze omgaan met verschillende geloven. De jongen zegt: “Ik ben moslim. En dat is hier gewoon oké. Ze vieren christelijke dingen, maar ook dingen van ons. En als ik vast, dan houden ze daar rekening mee. Ze zeggen nooit dat ik iets moet geloven. Ze zeggen: geloof wat jij gelooft. Dat vind ik fijn.”

Eén van de meisjes vult aan: “We bidden elke dag. In stilte. Iedereen bidt tot wie hij wil. Dat vind ik mooi, want dan voel je dat iedereen anders is, maar toch samen.”

De toekomst: nieuwe helpers?
De eerste lichting stroomt binnenkort uit. De kinderen vertellen dat ze graag willen blijven komen. “Ik wil later misschien wel coach worden,” zegt de jongen. “Ik wil een Fort oprichten,” zegt het ene meisje. Het andere glimlacht: “Ik wil gewoon blijven komen. Ook als ik groot ben.”

Zelfvertrouwen groeit waar kinderen zichzelf mogen zijn 
Toen ik die donderdagmiddag de hal binnenstapte, zag ik kinderen die giechelden om een grap van Joel. Toen ik in het kleine vertrek zat, hoorde ik kinderen die vertelden over vriendschap, groei en veiligheid. Toen ik wegging, zag ik kinderen die wisten dat ze waardevol zijn.

En dat is misschien wel de grootste kracht van Het Fort: niet dat het kinderen verandert, maar dat het ze laat zien wie ze al waren. Door veiligheid, aandacht en vertrouwen ontdekken kinderen stap voor stap hun eigen waarde. Zelfvertrouwen groeit hier niet door druk of prestatie, maar doordat kinderen ervaren dat ze gezien worden zoals ze zijn én: dat dat genoeg is.

Burgemeester Leon Anink komt op bezoek