Milieu-organisaties teleurgesteld over uitspraak in PFAS-zaak: 'Staat brengt volksgezondheid in gevaar'
REGIO DORDRECHT - De vijf milieu- en gezondheids-organisaties die een rechtszaak tegen de Nederlandse Staat hadden aangespannen wegens onvoldoende aanpak van PFAS-vervuiling, reageren met grote teleurstelling op de uitspraak van de rechtbank in Den Haag. De rechter erkende onlangs dat PFAS ‘forse risico's voor het milieu en de gezondheid met zich mee kunnen brengen’, maar wees desondanks alle eisen van de organisaties af.
De organisaties zetten vraagtekens bij het oordeel dat de rechter de Staat ondanks overtuigende wetenschappelijke inzichten niet juridisch kan verplichten tot meer maatregelen, zoals het geëiste verbod op PFAS, bevolkingsonderzoek, onderzoek naar grootschalige vervuiling, saneringsmaatregelen en handhaving bij overtredingen. De organisaties benadrukken dat het bij PFAS-vervuiling niet draait om theoretische risico’s, maar om reële, meetbare effecten op de volksgezondheid.
Industrie krijgt vrij spel
Zo hebben drinkwaterbedrijven in heel Nederland alarm geslagen over te hoge concentraties PFAS in het leidingwater en de hoge filteringskosten waarmee zij worden geconfronteerd. Volgens de eisers laat de uitspraak dan ook een kloof zien tussen wat medisch noodzakelijk is voor effectieve bescherming van burgers en wat juridisch afdwingbaar lijkt. Dit besluit geeft de industrie feitelijk vrij spel om PFAS tot 2039 te blijven uitstoten en lozen, omdat Europese normen pas dan worden afgedwongen.
In reactie op het vonnis laat een vertegenwoordiger van de gezamenlijke milieu- en gezondheidsorganisaties weten: “De Staat loopt al decennialang achter de feiten aan. Elke keer weer kiest de overheid ervoor om te weinig te doen, om achteraf te moeten concluderen dat het minimale toch echt niet genoeg blijkt te zijn. Het is dus niet de vraag óf de Staat wederom moet erkennen nalatig te zijn geweest in het beschermen van zijn burgers, maar wannéér de overheid tot dat inzicht komt.”
Voorkomen goedkoper dan genezen
Daarnaast wijzen de vier regionale afdelingen van Natuur- en Milieufederaties en Stichting Gezond Water op het fundamentele economische argument dat in de procedure onderbelicht is gebleven: het is aantoonbaar goedkoper om PFAS-lozingen te voorkomen dan om vervuiling achteraf te saneren. Volgens recente kostenramingen bedraagt de investering om PFAS-emissies in productieprocessen te voorkomen circa €40 per kilo uitstoot, terwijl het opruimen van PFAS tientallen malen meer kost, waarbij volledige verwijdering technisch vaak nog niet eens mogelijk is.
Door onvoldoende in te zetten op preventie verschuift de Staat de financiële en maatschappelijke lasten naar de toekomst. De organisaties waarschuwen dat over enkele jaren zal blijken dat deze keuze beleidsmatig een ernstige misrekening is geweest: hogere saneringskosten, langdurige gezondheidsimpact en blijvende milieuschade zullen dan alsnog tot ingrijpender en duurdere maatregelen dwingen. Preventie is niet alleen medisch verdedigbaar en juridisch afdwingbaar, maar ook financieel rationeel.
Vonnis miskent realiteit van duizenden mensen
De organisaties hebben ruim twee jaar gestreden om een krachtiger, wetenschappelijk onderbouwd beleid tegen PFAS-vervuiling en de risico’s daarvan voor mens en milieu af te dwingen: “De rechtbank heeft erkend dat PFAS ernstige risico’s vormen, maar weigert de Staat aan te spreken op de plicht tot ambitieuzer beleid. Dit vonnis miskent de dagelijkse realiteit van duizenden mensen wier gezondheid nu onnodig in het gedrang komt. Wetenschap en recht moeten in dit land samen optrekken; vandaag lijkt dat nog ver weg.”
Over PFAS
PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) zijn zogeheten ‘forever chemicals’ die nauwelijks afbreken en zich ophopen in milieu en lichaam. RIVM-onderzoek laat zien dat vrijwel alle Nederlanders PFAS-waarden in het bloed hebben boven de gezondheidsrichtlijnen. Langdurige blootstelling wordt in verband gebracht met onder meer verstoring van het immuunsysteem, hormonale effecten en verhoogd risico op kanker. De gevolgen zijn concreet zichtbaar: spelen in vervuild zeeschuim wordt afgeraden, vis uit de Westerschelde is niet veilig en scharreleieren uit zwaar vervuilde regio’s, zoals Dordrecht, kunnen niet worden gegeten.
-S.jpg)
