ZWIJNDRECHT - Sinds eind april 2024 is Leon Anink de burgemeester van Zwijndrecht. Nu hij bijna anderhalf jaar in functie is, vroegen we hem naar zijn eerste indrukken en ervaringen als burgervader in zijn eerste gemeente.

Een verslag van een prettig gesprek met een hartelijke en welbespraakte bestuurder. Een palet van onderwerpen kwam aan de orde: de Zwijndrechtse cultuur, maatschappelijke weerbaarheid, de Veiligheidsregio, jeugdoverlast, tunnels, het waterschap én de rol van humor in de raad.

Tevreden
Terugkijkend is Anink enthousiast over zijn ontvangst, zowel door inwoners als collega-bestuurders. “Ik heb het getroffen met Zwijndrecht. Als burgemeester stapte ik een gemeente binnen die niet per se van mij is. Mijn situatie verschilt bijvoorbeeld van die van mijn collega-burgemeester Patrick van der Giessen van buurgemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Van der Giessen is hier opgegroeid en was eerst jarenlang raadslid en wethouder in Ambacht,” aldus Anink. “Je moet eerst afwachten of je als persoon voldoet aan de profielschets en of het beeld dat de samenleving van jou heeft, overeenkomt met wie je bent. Na een jaar durf ik te zeggen dat er echt een klik is. Ik voel me volledig thuis in deze gemeente,” vertelt hij blij.

Bezoek aan wijkcentrum Xiejezo

Onder de mensen
“Bij inwoners voel ik me welkom en krijg ik vaak een warm onthaal. Tegelijkertijd moet ik wel eens keuzes maken bij bezoekjes brengen. Ik kan niet op twee plekken tegelijk zijn. Gelukkig is daar begrip voor,” legt hij uit. “Ik probeer wekelijks een paar middagen of avonden onder de mensen te zijn. Onlangs ging ik bijvoorbeeld mee met de vrijwilligers van Wijkpreventie en pas geleden bezocht ik de breiclub bij de Develhof-kerk. Zulke contacten zijn belangrijk. Op die manier ontmoet je heel diverse groepen mensen. Natuurlijk komt het weleens voor dat inwoners je soms willen inzetten voor het realiseren van hun eigen belangen. Dat is logisch en dat zie je bij iedere gemeente.”

Bezoek aan het Leerwerkbedrijf Zwijndrecht

Zijn er ook dieptepunten geweest in het afgelopen jaar? “Ik leef mee met de familie van de inwoner van Zwijndrecht, die omkwam bij de botsing tussen een goederentrein en een vrachtauto in Hooge Zwaluwe in augustus 2024. Dat tragische ongeluk staat nog scherp op mijn netvlies.”

Bestuurscultuur: nadruk continuïteit, geen polarisatie
Gesproken over de bestuurscultuur en de cultuur in de gemeenteraad. Hoe ervaart Anink deze cultuur?
Anink omschrijft de sfeer als vriendelijk en sociaal, een gemeenteraad waarin men echt nog naar elkaar omkijkt. “Het is bijna vriendschappelijk,” zegt hij. “Natuurlijk bestaan er politieke verschillen, maar als burgemeester kan ik er prettig tussen laveren. Ik ben geen onderdeel van de politiek en we vormen ook geen politiek college, omdat we werken vanuit een raadsprogramma.” Hij licht toe dat een college, dat uit diverse politieke stromingen bestaat, in Zwijndrecht niet zou functioneren “Voor deze gemeente werkt een raadsprogramma met externe wethouders het beste. Ik vind het mooi dat twee wethouders ook in de gemeente wonen. Hun binding met de samenleving is toch net anders dan die van wethouders, die buiten Zwijndrecht wonen.”

Anink vervolgt: “De wethouders ‘van buiten’, Tycho Jansen en Jacqueline van Dongen, zitten respectievelijk in hun tweede en derde termijn. Daardoor voelen ze zich nog sterker verbonden met de gemeenschap en zijn ze breed bekend. Hun langere aanwezigheid brengt ook historisch geheugen in het college.”  Over de andere twee wethouders uit de gemeenteraad, Ronald de Meij en Robert Kreukniet merkt hij op: “Zij hebben allebei een eigen politieke kleur, maar houden voldoende afstand tot de lokale partijen. Dat werkt heel goed. Zulke ongeschreven regels zijn cruciaal voor een goede aansluiting met de samenleving.”

Wethouder Ronald de Meij is wethouder uit de gemeenteraad 

Carrousels: platform voor meer debat raadsleden 
Als het gaat om het debat in de gemeenteraad juicht Anink vooral de discussie in de zogenoemde carrousel-vergaderingen toe. “Bij sommige onderwerpen mag er best wat meer debat zijn,” vindt hij, “maar het systeem leent zich daar niet optimaal voor. Een carrousel duurt 45 minuten tot anderhalf uur. Omdat we vanuit een raadsprogramma werken, zijn er al hoofdlijnenafspraken over onze doelen.” 
“In onze gemeente zie ik dat de discussie vooral plaatsvindt tussen raadsleden en portefeuillehouders. Ik zou in de carrousels liever wat meer debat tussen raadsleden onderling zien. Als alles goed is voorbesproken, is het in de officiële raadsvergadering alleen nodig om te debatteren over amendementen of moties.”

Pers: hoeder der democratie
Bij belangrijke, bij de bevolking levende onderwerpen, zoals sport en onderwijs, belegt de raad soms meerdere vergaderingen, vaak met pers aanwezig. “Die onderwerpen komen daardoor eerder in de media aan bod, en dat vind ik erg goed,” zegt Anink. “De pers heeft een belangrijke taak als de hoeder van de democratie.”

Maatschappelijke weerbaarheid
Belangrijke onderwerpen voor inwoners zijn veiligheid en de overlast van de jeugd. Burgemeester Anink heeft beide thema’s in zijn portefeuille, maar ook een thema als maatschappelijke weerbaarheid en zelfredzaamheid gaat hem aan het hart.

Volgens Anink zouden mensen bewuster kunnen nadenken over hun eigen weerbaarheid: wat staat ons te wachten? “Ik heb de Koude Oorlog nauwelijks bewust meegemaakt, maar de dreigingen van nu zijn van een volstrekt andere orde dan van toen. We hoeven het oude programma Bescherming Bevolking niet terug te halen; we hebben nu de Veiligheidsregio’s. Bij oorlog of een grote ramp moet je er wel van uitgaan dat er tijdelijk niets meer werkt: geen overheid, geen gas, geen elektriciteit. Het is belangrijk dat we meer gaan nadenken over wat daar de gevolgen van kunnen zijn en hoe we daarmee om kunnen gaan.”

De burgemeester benadrukt dat hij geen kant-en-klaar advies kan geven. “De rijksoverheid spreekt over een noodpakket, maar voor sommige gezinnen is dat financieel niet haalbaar. Dit is geen gemeentelijke taak, ik zie het wel als mijn rol om mensen bewust te maken. Denk na over jouw eigen zelfstandigheid. Ik zou het mooi vinden als gezinnen – jonge én oudere generaties – rond de keukentafel hierover in gesprek gaan.”

Schuilkelders en tunnels
Duitsland gaat in de komende jaren voor één miljoen mensen schuilplaatsen, -kelders realiseren. Daar kunnen burgers bescherming zoeken in bijvoorbeeld oorlogssituaties. Bent u daar een voorstander van?

Volgens Anink is de aanleg daarvan een rijkstaak. “Het is ook maar de vraag of bunkers de oplossing zijn voor de moderne bedreigingen. Mochten we inwoners willen beschermen, dan hebben we ook tunnels, zoals de Sophiaspoortunnel, de HLS-tunnel en de Drechttunnel. Mochten we ooit in een situatie komen dat we ze nodig hebben, dan kunnen inwoners daar in principe schuilen.”

Drechttunnel als mogelijke schuilplaats voor bevolking 

Veiligheidsregio: verkeer en water 
Bij veiligheid let de gemeente onder meer op het verkeer en de hoogwaterbescherming.
1. Verkeer
Anink: “Eén van de drukste treinemplacementen van Europa ligt in de achtertuin van Zwijndrecht. Eén van de drukste spoorlijnen van Nederland loopt dwars door onze gemeente. We zien de wetgeving rondom spoorvervoer in rap tempo veranderen. We moeten daar voortdurend bovenop zitten om regionale belangen te waarborgen. Recent sprak ik namens de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid in de Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat. Onze zorgen over de ministeriële koers, met als doel meer goederenvervoer over het spoor, zijn groot. Door mijn ervaring bij de brandweerorganisatie spreek ik met kennis over dit dossier en kan ik er ook bestuurlijk naar handelen.”


2. Water
“Ik heb regelmatig contact met dijkgraaf Jan Bonjer van het waterschap Hollandse Delta. We hebben het dan ook over onze hoogwaterbescherming. Onze primaire keringen zijn op orde, maar wateroverlast na hevige buien blijft een probleem. Kijk naar de buurt Julianadorp. De slappe veenbodem zorgt ervoor dat regen niet wegzakt. Daardoor veroudert het rioolstelsel sneller dan elders. De vervangingskosten van de riolering zijn enorm hoog. Het is aan ons als gemeente om samen met het waterschap de goede en duurzame oplossingen voor deze vraagstukken te vinden.”

Openbare orde: huiselijk geweld en overlast
Naast veiligheid heeft de burgemeester ook openbare orde in zijn portefeuille. Hiervoor zit hij in het Regionaal Veiligheidsoverleg (RVO) Rotterdam, dat bestaat uit de burgemeesters van Zuid-Holland Zuid, Rotterdam en de omliggende gemeenten. Het RVO is een coördinerend en besluitvormend platform. “Ik zit daar als burgemeester met zelfstandige bevoegdheden; de gemeenteraad kan daar niet over beslissen.” Naast de toenemende ondermijning signaleert Anink twee andere urgente thema’s: huiselijk geweld en jeugdoverlast.

1.Huiselijk geweld 
De burgemeester geeft aan dat Zwijndrecht landelijk hoog scoort als het gaat om huiselijk geweld. “Dat is schokkend. Wijken met veel zorgvragen, armoede, druggebruik en alcoholmisbruik lopen naast elkaar. Daarnaast veroorzaken mensen met onbegrepen gedrag vaak overlast. Dat komt in Zwijndrecht vaker voor dan bijvoorbeeld in onze buurgemeente Ambacht.”

2.      Jeugdoverlast
Bij jeugdoverlast ziet hij duidelijke golfbewegingen. “Die golfbewegingen sturen we ook door naar Ambacht,” zegt hij glimlachend èn met een dikke knipoog. Dan serieus: “Er is overlast door onder meer Zwijndrechtse groepjes in Hendrik-Ido-Ambacht. Daarom werken we altijd nauw samen. Inwoners kennen geen gemeentegrens, dus onze jongerencoaches werken zowel in Zwijndrecht als Ambacht. Zij bewegen zich vrij. Die grensoverschrijdende samenwerking is vrij uniek in Nederland. Ik ben er trots op dat dit kan. Als buurgemeenten doen we veel voor en mét elkaar.”

Geen fusie, wel intensievere samenwerking
“Een fusie is voor Zwijndrecht niet aan de orde,” zegt Anink stellig. “De gemeenteraad wil het ook niet. Anders zou er niet voor een nieuwe burgemeester zijn gekozen. In geen enkel verkiezingsprogramma staat een fusie genoemd. De SGP-ChristenUnie in Ambacht voerde in 2022 in verkiezingstijd nog campagne voor de zelfstandigheid van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht en tégen een fusie met Zwijndrecht. Dat was wat vreemd, want er was toen en er is ook in de toekomst écht geen sprake van een fusie. Wel intensiveren we de samenwerking. Dat doen we om onze inwoners zo goed mogelijk te bedienen. Neem de straatcoach: klein van omvang, maar met een grote impact op rust en veiligheid.”

Twee termijnen volmaken
De voorgangers van Anink bleven slechts kort in functie. Op de vraag naar zijn toekomstplannen antwoordt hij: “Deo Volente wil ik de hele zittingsperiode van zes jaar volmaken. Mijn ambitie is zelfs twee termijnen burgemeester van Zwijndrecht te zijn. Dat brengt bestuurlijke continuïteit. Als mijn collega in Ambacht eenzelfde wens heeft, kunnen we samen optrekken, want de persoonlijke band is namelijk uitstekend.”

Een vergadering van de gemeenteraad 

Meer humor in de raad
Na het bespreken van allerlei problemen, wil ik afsluiten met een vrolijker onderwerp. Uw buurman heeft vorig jaar november tijdens een interview met Ambacht.net gezegd dat hij graag meer humoristen in de raad wil. Wat is uw opvatting? En welke humoristen zitten in de kopgroep?

“Ik vind oprecht alle raadsleden humoristisch. We hebben heel ontspannen vergaderingen, er wordt veel gelachen.” Glimlachend: “Ik denk dat Patrick van der Giessen misschien wel een beetje jaloers is op hoe het er in de gemeenteraad van Zwijndrecht aan toegaat! Een grapje op zijn tijd past in de Zwijndrechtse cultuur.”

Dit is niet het muzikale deel van de gemeenteraad dat speelt, maar de christelijke muziekvereniging Celebration. De burgemeester bezocht hen tijdens een werkbezoek