Ook in 1943 was er sneeuwpret
Het is op dit moment prachtig voorjaarsweer. De zon schijnt heerlijk en de blauwe lucht nodigt uit om lekker buiten te wandelen. Een week geleden was dat anders, de straten zagen nog wit en de begaanbaarheid over witte hopen sneeuw liet op veel plekken nog te wensen over. Veel nieuwjaarsrecepties waren afgeblazen vanwege de begaanbaarheid van wegen en de gladde ondergrond. Zwijndrecht vierde aan het begin van die week wel haar nieuwjaarsfeest, waar zo’n honderd plus aan mensen elkaar de beste wensen kwamen overbrengen en elkaar trof in de hal van het gemeentehuis. Een plek waar in een wat verder verleden het politiebureau nog had gestaan.
Zelf was ik ook aanwezig, omdat ik beloofd had om een artikel over de tentoonstelling te schrijven die daar boven de mensen in de hal hing. Verbeelding van ideeën of wensen die middels artificiële intelligentie waren gegenereerd. Leuke beelden op panelen die een paar weken als een zwevend landschap in de hal hingen. AI versus de sneeuw is en was een prachtige tegenstelling. Bij één van de ontmoetingen werd ik al aangesproken, jij met je krantenwijk, duidelijk een lezer van columns over het onderwerp waar ik het wel vaker over gehad heb. Dat kwam dan vooral door de sneeuw die als gespreksonderwerp veel gesprekken beheerste.
In een gezellige sfeer werden er verhalen opgehaald over sneeuw in voorgaande jaren of vooral die uit de jaren zeventig, begin jaren tachtig. "Dat waren nog eens bergen sneeuw", was de opmerking en dat ging dan zo door over bijvoorbeeld de winter van 1978 waar we echt sneeuwhopen hadden, hoger dan auto’s. Code oranje van nu was dan ook idioot of een lachertje, hoorde ik mensen zeggen.
Op sociale media las ik ook die opmerkingen. Vooral de schampere opmerkingen over de huidige krantenbezorgers die middels berichten van de dagelijkse krantenuitgever verontschuldigd werden. Geen krant bezorgen? Dat was in onze tijd wel anders las ik, waarbij ik zelf, met terugwerkende kracht, het gevoel van bijval kreeg voor de inspanning uit die tijd. Het was een voormalig journalist die als krantenjongen begonnen was en die de opmerking maakte. Door weer en wind, zon noch regen gingen we op pad, sneeuw was vooral een uitdaging om de prestaties van op tijd bezorgen neer te zetten.
Zelf ben ik nu ook weer, ondanks de sneeuw – binnen was het heerlijk genieten – gewoon door blijven fietsen. Slippend en berekenend de weg over, mopperend maar ook genietend. Het blijft een hele kunst om met dat weer ergens veilig aan te komen. Ik besloot naar aanleiding van de opmerkingen maar eens op zoek te gaan naar het besneeuwde Zwijndrecht en de besneeuwde straten uit vroeger tijden. Het zijn tenslotte altijd mooie plaatjes om te zien.
Het verschil was duidelijk te zien, want de winters zijn door de jaren nogal verschillend geweest. Wat daarbij een rol speelt is hoeveel sneeuw er in één keer valt en of het ook nog eens vriest. Dat was duidelijk te zien op de foto’s Net als nu waren er de vele sleeënde mensen. Daar waar een helling was, zag je nu weer de kinderen naar beneden gaan op hun sleetjes met lachende gezichten.
Uiteindelijk stuitte ik ook weer op het filmpje uit 1943, waarop het Raadhuisplein en de Bruïnelaan er besneeuwd bijlagen. Kinderen spelen in de sneeuw op straat, terwijl er fietsen, een auto en tevens een arreslee voorbijkomen. Sneeuw laat zien dat er plezier gemaakt kan worden in tijden van oorlog. De kinderen en ouders met sleeën in de sneeuw, sneeuwballen gooien alsof er geen dreiging is. Dat het filmpje uit die tijd is zie je aan het bordje; distributiekantoor.
De tijdsbeelden op foto’s laten wel zien dat sneeuw ook een stuk verbroedert. Ik zag dat hier aan buren die gezamenlijk sneeuw verwijderden om de boel begaanbaar te houden. In het filmpje zag ik daar ook veel van terug. De straat, zoals de Bruïnelaan en het Raadhuisplein, lagen erbij zoals ik die ook meemaakte in 1979. Ik reed er met mijn Renault, die ik voor 550 gulden had gekocht bij Van Yperen, naar mijn eerste woning in de Emmastraat. Het was stil op straat en dus kon ik meteen uitproberen hoe je een slippende auto in bedwang kon houden met het aantrekken van de handrem.
Mijn huis had een goede gaskachel, een bed met een tafel en stoel, zodat ik mij daar actiebereid kon wijden aan bewonersondersteuning. De bewoners wilden renovatie en wij, ik in ieder geval, ondersteunden hen in dat streven als kraker. De sneeuw was in die zin mijn bondgenoot, omdat iedereen liever binnen zat en mij op geen enkele manier dwars zat.
Mijn Renault vijf parkeerde ik die winter begin 1980 op de Bruïnelaan vanwege de kou en gladheid, zodat ik makkelijk naar mijn werk op de Binnenweg in Rotterdam kon rijden. De wind en kou waren zo intens dat mijn deuren dichtgevroren waren en ik alleen via de achterklep naar binnen kon klimmen. Starten deed hij prima en na een tijdje rijden waren de deuren en sloten voldoende ontdooid.
Met de afgelopen week sneeuw in mijn achterhoofd denk ik nog wel terug aan al mijn capriolen in de sneeuw op de fiets, lopend of met de auto. Ik durf nog steeds op pad te gaan in storm, regen of in een flinke sneeuwbui. Mijn voorkeur ligt echter echt wel bij de zonovergoten straten zonder wind, met een helder stralende, blauwe lucht. Bij code Oranje denk ik als eerste eigenlijk aan de voetbalkoorts die heerst als het Nederlands elftal moet spelen. Ik neem de waarschuwingen wel altijd serieus, want voorkomen is beter dan genezen.
De uitgestelde nieuwjaarsreceptie van de gemeente Dordrecht was dan ook beter bereikbaar en minder koud toen ik daar als goede buur heen ging. In plaats van mijn winterjas stapte ik daar binnen in mijn colbert. In de winter van 1979 had ik dat zeker niet gedaan, binnengestapt én zonder winterjas. De tijden zowel als het klimaat zijn veranderd, ik blijf onveranderd door weer en wind gaan.
