Van vergeten helden zoals Kapitein Rietbergen
Soms heb je van die momenten dat je weinig hoeft te doen om aan een onderwerp te komen voor een column. Nu is het voorafgaand aan het schrijven van een column altijd wel wat werk. Ik schep er eigenlijk altijd wel plezier in om iets te vinden waar een langer verhaal in zit en veel verbindingen. Dit keer was het voor mij wel duidelijk waar ik het over zou hebben. Ik fietste in Dordrecht langs de Voorstraathaven, zoals het water wel wordt genoemd, en onder de toren van de grote kerk waar ik over wilde steken, stopte een volkswagenbus om mij bij de oversteekplaats voor te laten gaan. Ik vond dat heel vriendelijk en bedankte voor het gebaar, tenslotte fietste ik en had technisch geen voorrang, toen ik mijn naam hoorde roepen. De mannen van’ stad in de maak’ zaten in de auto en hen kende ik uit de Jupiterstraat in Zwijndrecht. Het project loopt op zijn einde en zij nodigden mij nog een keer uit om een laatste keer langs te komen.
Het huis waar zij zitten cq zaten als hoofdkwartier was het huis van Hetty van Pel-Vernes. Nu zal u de naam niets zeggen want Hetty is reeds lang overleden maar Hetty woonde lang in de Jupiterstraat met haar man en dochter en werkte lang bij de Vendet. Hetty had het verzetskruis gekregen voor haar verdienstelijke werk in de Tweede Wereldoorlog, zelfs uit handen van Prins Bernhard. Ik heb veel voor haar kunnen doen, waaronder haar en haar man vertegenwoordigen bij de huurcommissie op het moment dat haar man begraven werd.
Dat sloeg tijdens de zitting wel in als een bom. Hetty was strijdvaardig en haar verhaal is mooi voor een ander moment.
Door de mensen van ‘stad in de maak’ kwam ik op het spoor van het verhaal van Kapitein Rietbergen. Het duurde wel even voordat ik helder kreeg hoe dat feitelijk in elkaar stak. Het was de Kapitein Rietbergen waar in Zwijndrecht een straat en een flat naar genoemd is. De eerste gedachte aan de Rietbergenflat was die van de ATOS en Muilwijk judo.
De ATOS radio had in de flat een studio waar tal van uitzendingen gemaakt werden. Grappig genoeg kwam ik ook Henny van Rijn weer tegen bij 'Stad in de maak’ omdat zij in de planetenbuurt woont en meedeed aan een fotoproject.
Henny van Rijn had ooit met een aantal anderen een uitzending gemaakt voor de ATOS waarmee zij zelfs een prijs had gewonnen. Een mooi verslag over de watersnoodramp die Zwijndrecht trof.
Dat radioverslag heb ik ooit weer gehoord en daar genoot ik van getuigenissen waar onder andere mijn nieuwe woonplek, het Burgemeester Doornplein, in voorkwam. Ook dat verslag is een verhaal apart maar vertelt heel mooi hoe in Zwijndrecht de tijdgeest was. Toch bleef het verhaal van Kapitein Rietbergen mij wel prikkelen want nieuwsgierig hoe dat nu zat was ik wel geworden. Het verhaal was dat er een boek geschreven zou worden over Kapitein Rietbergen die een van de flats op zijn naam had staan in Kort Ambacht.
Ik ontving een mailtje waarin de schrijver van het boek zich voorstelde en het verhaal vertelde. Omdat hij , Stef Rietbergen, toch in Zwijndrecht was wilde hij beslist wel even langs komen. Wie Kapitein Rietbergen was, net als de andere Kapiteins, van de in de volksmond bekende Kapiteinflats, waren of was voor mij nog enigszins onbekend.. Natuurlijk had ik wel eens een plaquette gezien en ligt het in de verzetsheldenbuurt, maar in het echte verhaal had ik mij minder in verdiept. Veel hoefde ik niet te vragen want Stef was net als ze van mij weleens zeggen, gooi er een kwartje in en hij vertelt een verhaal dat heel de wereld overgaat.
Ik was meteen gegrepen door het verhaal vanwege de documentatie en de levendigheid van de gebeurtenissen. ‘Een vergeten zeeheld’; is de titel van zijn boek waarin Stef uiteenzet wat zijn opa had meegemaakt die in de oorlog om het leven was gekomen. Het verhaal kwam zodoende ook in de publiciteit, waarbij Stef dit ook kwam vertellen in Via Cultura voor de ATOS en andere lokale omroepen.
In de documentatie liet hij mij ook een brief zien van het gemeentebestuur van Zwijndrecht waarin toestemming werd gevraagd om de naam van zijn opa te mogen gebruiken als straatnaam. Als kleine jongen had hem dat naar Zwijndrecht gebracht bij de onthulling van de straatnaam waar zijn vader, oma, ooms en tantes ook aanwezig waren.
Zijn herinnering was vooral dat de onthulling, op tien mei negentien vijfenzestig, voor zijn familie een belangrijk moment was.
De plaquettes van de zeehelden in de Kapiteinflats zitten wat weggestopt en op het straatnaambordje is de verklaring wie zij zijn ook niet terug te vinden. Ook al zijn ze gelukkig geëerd met de plaquette zou het mooi zijn hun identiteit buiten wat meer te onthullen. Soms verdwijnen de vergeten helden zomaar in de anonimiteit terwijl ze best wat meer herdacht mogen worden. Met kerst vertellen we het mooie verhaal van een vader en moeder die op pad gaan om hun kind een betere toekomst te geven en vormt dat een basis voor een nieuwe toekomst. In de verhalen van Stef, Henny of Hetty zitten bijzondere elementen die weergeven dat de liefde voor het leven en opkomen voor het echte verhaal terugkomt.
Dit tijdsgewricht vertelt het mooie verhaal van verlichting waarin we mogen stilstaan bij de mooie gebeurtenissen en de verbinding tussen mensen. Familie, vrienden zoeken elkaar op thuis of in de kerk. De ATOS radio heeft weer een mooie driedaagse uitzending met de focus op de minderbedeelden. Mooie momenten van contemplatie in een wereld waar oorlog helaas weer op de voorgrond staat en wereldvrede onder druk staat. Met de viering van kerst is het verhaal van de geboorte meer dan ooit iets waar mensen over na mogen denken. Met alles wat er gebeurt lukt het mij nog steeds te genieten van de vrede in mijn hart en laat ik haatgevoelens voor de oorlog makers voor wat het is.
Ik wens ze inzicht toe en hoop dat ze ooit mogen beseffen dat ze slechts rentmeesters zijn van de aarde waar wij op wonen. Ik wens hen en jullie de vrede toe zoals die heerst in mijn hart en draag de hoop uit dat jullie diezelfde hoop vasthouden zoals de vergeten zeehelden dat deden als Kapitein op hun schip.
